Letërsi afrikane: «Aventura e dykuptimtë»

Shkrimtari Cheikh Hamidou Kane u le më 1928 në Senegal — n’at kohë, koloni e Francës. Biri i nji familje myslimane, ai e nisi shkollimin në nji mejtep, ku e mësoi Kuranin dhe përgaditej me u ba hoxhë. Por s’u ndal me aq: si i ri, vojti në Francë, ku studoi filozofi, drejtësi, dhe administratë shtetnore. Me t’u kthy n’atdhe, shërbeu si zyrtar i naltë në qeverinë e vendit, që fitoi pamvarsinë më 1960.

Nji vit ma vonë, Cheikh Hamidou Kane e botoi kryeveprën e tij L’aventure ambiguë — Aventura e dykuptimtë. Protagonisti i romanit pasqyron edhe jetën e autorit. …

Kushtetuta osmane e 1876-s

Në shekullin XIX, Perandoria Osmane ish gati me dhanë shpirt. Shteti që dikur i tmerronte perëndimorët me fuqinë e tij kish mbetë tani mbrapa vendeve t’Evropës.

Kështu osmanët nisën nji varg reformash për ta modernizu dhe shpëtu perandorinë. Fillimisht, ata e kundërshtunë idenë e nji monarkie kushtetuese, tue thanë se binte ndesh me të drejtën islame, sheriatin. Por trazinat politike më 1876 i hapën udhën ndryshimit të madh.

Në pranverën e atij viti, ministrat osmanë e rrëzunë prej froni sulltanin konservator Abylaziz. Por të njejtin fat e pati edhe mbasardhësi i tij liberal, Murati V, që sundoi për vetëm 93 …

U kall e s’e ndreqëm që 16 vjet

Sod 16 vjet u kall Pallati i Rinisë, kur nji flakë që nisi në garazhin e shndërruem në depo mallnash e kaploi pjesën ma të madhe të kompleksit gjigand në qendër të Prishtinës.

Shumkush vajtoi që koloseu i kryeqytetit u shkatrru në liri. Kjo punë s’duhet me na bré ne sod: Sërbia e zaptoi ndërtesën më 1990, e ktheu garazhin e kerreve nën sallën sportive në nji ahurishte mallnash me shumicë, dhe na e la ish-Bo’ramizin në gjendje të mjerë. Shkaku i pushtimit, Pallati i Rinisë nuk mbërrijti me e zbatu as rregulloren kundër zjarrit, e cila parashihte nji ekip …

Kur «i njëjti» kryn «vepër penale»

S’dij që ka fjalë ose shprehje që ma shpifin ma shum se vepra penale dhe i njejti (ose i njëjti). Shoqet e tyne i ka pasë edhe anglishtja, por juristat e vyem nuk i përdorin ma.

Së pari, ajo që quhet vepër penale mund të jetë veprim dhe mosveprim (e vret dikend edhe tue mos i dhanë bukë kur e ke për detyrë). Pse mos me e zavendësu fjalën vepër me shkelje (e ligjit)?

Së dyti, penale as s’asht shqip e as nuk e kuptojnë njerzit çka domethanë. Pse mos me zavendësu me e ndëshkueshme? Pra, shkelje e ndëshkueshme!

Dhe …

Vdiq gjyqtari amerikan Antonin Scalia

Paska ndërru sod jetë gjyqtari Antonin Scalia, 79 vjeç, që ka shërby në Gjykatën e Naltë të Shteteve të Bashkueme për plot tri dekada. I ndjemi njihej për ndërpretimin konservator që i bante kushtetutës së Juesejit, tue ngulë kambë në qëllimin zanafillor të hartuesve dhe tekstin që kanë shkru ata.

Në nji ligjeratë që mbajti njiherë n’universitetin tim, «Southern Methodist» në Dallas të Teksasit, gjykatësi Scalia tregonte:

Shpesh vijnë fëmijë për ta pa Gjykatën e Naltë. Kanë qejf me përsëritë çka u kanë mësu në shkollë: «Kushtetuta është dokument i gjallë…» Jo, kushtetuta asht e vdekun, e vdekët…

Kështu Scalia …

Urimet e Harushës

Kët të hanë, më 8 shkurt 2016, i bjen Viti i Ri Kinez. Ta kremtojmë me vargjet e Mark Krasniqit:

Harusha e unshme n’telegram t’vet bletën e vogël e përshëndet:

«Ditën e natën po e kaloj n’gjum n’kët shpellë të gurit me andrra shum. Ty bletë e dashtun t’kujtoj gjithnji, — t’dërgoj urime për kët Vjet t’ri dhe t’fala t’flakta me nji dëshirë — që me mjaltë hojet t’i mbushish mirë. S’po e çoj ma gjatë se edhe smunë jam — po më dhemb barku, s’mund t’mbahem n’kambë Porsa t’shtrëngohem te ti do t’vij m’e mbushë me mjaltë nji qyp …

Krehtorja e qenve

Në Prishtinë paska nji «dog grooming salon». Sikur kjo dugajë të kish punu para lufte, do të kish qenë «салон за дотеривање пса».

Natyrisht, veç shqip nuk ka mbëhi me ia shkru titullin dugajës, sepse qentë e vendit sillen llaskuca nëpër Prishtinë, s’dijnë çka asht me u krehë, e as s’i kan kushtet me shku në krehtore. Ata që i kan — shtresa jonë e sapopasunueme, përfshi edhe shum shokë të mij të dashtun dhe lloj-lloj racash të qenve që i kan pru prej së jashti — dijnë anglisht.

Por tash asht e udhës me u thanë këtyne dostave: Mos …