Mos ma pi ujtë e Kelmênit

Mos pi tâmël se e kém’ për fmijë. Mos pi shfepc, s’jé jahudí. Mâ vênë t’kuqe si katalikt; mâ vênë t’bardhë si munafikt! Mos pi visk’ si I. Rugova – zjermi t’pret, mos thuej st’kallxova.

Mos pi dhallë se â për pleq, as ashav a ç’pijnë zezeqt. Mos pi shlivkë si Mirko Gashi, mos ngjyej n’cik a n’tlyen dashi. Voj’ i ullinit, nêma e Junanit, zejtini n’shishë, njersë e shejtanit.

M’bozë e m’shprica t’shehërlive, pshtyj ‘stikfár, për yrnek t’rijve. M’sprek mashtrap prej Amerike – turli smujë qi ia shkon side. Smirnof Ajsi, ujë për kurvní ‘shkinav t’Prishtinsë, kudrav n’Sërbi.

M’spi …

Vorri i ashikut

Ndër ma të bukurat e legjendave në shqip asht ajo e vorrit të ashikut. Vendngjarja, simbas historianëve, i përket nji fshati të Pezës. Në pak fjalë, historia asht kjo:

Nji i ri punonte hyzmeqar te nji fisnik. Ky, kur heton se djaloshi ia dashunonte të bijën, e fejon fill me nji tjetër. Me ta marrë vesh se e dashuna do t’i martohej, hyzmeqari ia shpreh fisnikut dashuninë për të bijën dhe ia kërkon dorën e saj. Fisniku le që s’don me ndi por madje e përzen hyzmeqarin prej shpisë, megjithëse ky e paralajmëron se ata të dy nuk do të …

Letërsi afrikane: Nji dromcë nga Chinua Achebe

Shkrimtari i mirënjohun ngerian, Chinua Achebe, ndërroi jetë vitin që lamë pas. Things Fall Apart, që lirshëm shqip domethanë «prishen punët», asht kryevepra e tij, botue më 1958. Këtu po ju sjell të përkthyem kreun e parë të këtij romani që flet për jetën para dhe gjatë kollonizimit evropian t’Afrikës.

Kreu I

Okonkwoja ish i ndigjuem në të nandë e përmbi nandë katundet. Nami i kish dalë falë të mbërrimeve të shëndosha të veta. Si djalë i ri tetëmbëdhetë vjeç, e kish nderue fshatin e vet tue rrëzue Amalinze Maçorrin. Amalinzeja ish mundës i fuqishëm që për shtatë vjet s’e …

«Baladë çame» e Bilal Xhaferrit

I lindur në një fshat të Konispolit brenda kufijve të Shqipërisë, Bilal Xhaferri qe ndër shqiptarët e paktë të Çamërisë që nuk u dëbuan nga shtëpitë e tyre 70 vjet më parë. Por si mendimtar i lirë, poeti dhe shkrimtari çam mori rrugën e mërgimit më 1969 për të shpëtu nga regjimi komunist, që po e përndiqte. Jetoi në Amerikë, ku edhe vdiq në moshë të re.

Baladë çame

Ylberi, si një përshëndetje e përlotur lamtumirë, u zhduk matanë largësive, mbi kreshtat e flakëve, nëpër shi.

Matanë largësive u zhduk e përflakur Çamëria dhe gjitha rrugët tona shpien në veri. …

«Qeni» i Rrahman Dedajt

I njohur pos tjerash për simbolikën e bimëve dhe shtazëve, Rrahman Dedaj (1939–2005) është një ndër pishtarët e vjershërimit modern dhe mjeshtrit e prozës në Dardani. I lindur në trevën e Llapit, Dedaj studioi gjuhën shqipe e letërsinë në Prishtinë, ku më pas shërbeu si drejtor i ndërmarrjes botuese Rilindja.

Krijuesi ynë kishte dashuri të veçantë për fëmijët, të cilëve u kushtoi shum nga veprat e tij. Vetë e pata taku kur isha fëmijë më 1997. Kurse “Qenin” e tij e gjeta vjet në murin e një godine në Oxford të Anglisë. Në atë vend, autori gjeti strehim kur plasi …

Burrat rrinë nën hije

Autorin e këtyre vargjeve e quanin në të vërtetë Andon Çako. Se si Çakoja u bë Zako nuk e dimë me saktësi, por fajin mund ta ketë ndonjë alfabet i kohës. Si shumica e rilindasve shqiptarë, edhe Çajupi kaloi pjesën më të madhe të jetës në mërgim, prej nga i fali letërsisë shqipe shum prej vargjeve më të famshme të saj.

U le në Sheper të Zagorisë, një krahinë malore mes Gjirokastrës e Përmetit në jug të Shqipërisë. Pasi mori mësimet fillore në një shkollë greke në Zagori, i vajti pas t’et, që merrej nga Egjipti bënte me tregti me …

«Si e krijoi Zojsi Dardaninë»

Abdullah Konushevci ishte poet dhe gjuhtar. I lindur më 1958 në Prishtinë, studioi letërsinë në vendlindje dhe Zagreb. Punoi si gazetar për dy rreth dy dekada, fillimisht tu shkru për revistën “Bota e Re” dhe pastaj për të përditshmen Rilindja. Mbasi u mbyll gazeta, Konushevci mbeti i papunë, ndërsa iu përkushtua vjershës dhe qëmtimit të prejardhjes së emrave, sidomos të atyre të vendbanimeve në trojet tona.

Z. Konushevci botoi dhjeta përmbledhje me poezi që janë përkthy në shum gjuhë botërore si dhe artikuj e studime akademike. Vdiq më 2013 në Prishtinë pas një sëmundjeje të rëndë që e mundonte prej …