Si po ndryshon gjuha shqipe

Njerëzit natyrshëm përpiqen me bë ma shum punë me ma pak mund. Andaj dhe gjuha njerëzore shkon tue u bë ma e thjeshtë: kursen tingujt e fjalët, thjeshton rregullat, dhe arrin me mbijetu përballë sfidave të reja.

E pse mos me u paqyru ky evolvim edhe në gjuhën e shkruar? Përkrahësit e reformës drejtshkrimore e kanë mirë — sidomos kur flasin për foljet.

E para e punës është me e shkurtu pjesoren — nga shkurtuar në shkurtu. Shqiptarët po e krasitin kur flasin. Pse mos me e shkurtu dhe në shkrim? (Shih, edhe emrat e fëmijëve po i lëmë krejt …

Për këta, Norvegjia joenveriste s’asht shtet normal

Xhevat Lloshi asht ftu me folë për apelin e 20 ‘intelektualëve’. Mbasi për këtë kam një artikull të veçantë po thom vetëm që Lloshi s’e thotë as edhe një fjalë për këtë ‘apel’. Dhe një fakt tjetër me randësi që duhet me vu në dukje asht që nga këta 20 ‘intelektualë’, 19 janë toskë dhe një asht mirditor anonim në gjuhësi (pjesëmarrës i Kongresit të Drejtshkrimit 1972), i cili ende, edhe sot, ban thirrje për ringjallje të sistemit të Enver Hoxhës. Kjo vetëm sa për ta kthjellu pamjen që këta stalinistë të regjun dojnë me e turbullu dhe me e …

A u njësua gjuha letrare më 1972?

Nga ngjarjet më të mëdha në historinë e kulturës shqiptare, që patën karakter gjithkombëtar deri sot mund të veçohen tri: Kongresi i Manastirit të vitit 1908, kur u vendos alfabeti shqip për të gjithë shqiptarët, Komisia Letrare Shqipe (në Shkodër) tetë vjet më vonë (filloi më 1 shtator të vitit 1916 dhe përfundoi me 22 maj të vitit 1918), si përpjekje e parë serioze për krijimin e një gjuhe standarde me bazë elbasanishten dhe Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe mbajtur në Tiranë më 1972, kur u vendos Drejtshkimi i gjuhës shqipe.

Ajo që u vendos në Kongresin e Manastirit …

As s’ta fusin, as s’të lanë m’iau futë

Shqiptarët e arsyeshëm po thonë se Kongresi i Drejtshkrimit ka gabu që s’e ka pranu paskajoren. Por as këta vetë nuk po e pranojnë. Qe, çoja një gazete një shkrim me paskajore, kqyre a po ta botojnë.

Në ta botofshin, kan me ta ndërru paskajoren me njidreqedinçka e me ta humbë a ngatrru krejt kuptimin fjalës. Ja të paktën kan me t’ia ndërru fëtyrën fjalisë.

Ti thue, për shembull, «duhet me ndërtu shtetin», tue përdorë fëtyrën veprore. Ata ta kthejnë në pësore a vetëveprore, sa me ta kujtu se «shteti duhet të ndërtohet» pa angazhimin tonë.

Po qe sa po …

Shaje me shumicë, shaje

Nji faqe në Facebook kish postu:

F[**]kt: Vetëm 1 në 5 shqiptarë e di si i thonë shallit në numrin shumës! (S.I)

U kujtova njiherë se në ç’gjuhë thonë «dy shalla» këta katër të tjerët. E bájnë veç nga nji shall, thashë, e s’e bana të madhe. S’u ka ra me i përmendë dy.

Për mue ma tragjedi asht pika që po mungon mbas «S.I»-së, por këtu due me folë për shumësin. «S.I» â shkurtesë për «Stop Injorancës», që domethanë «[thuj] ndal paditunisë».

E çka s’dijmë ne për shumësin?

Postimin na e përcolli Freskimi, nji djalë i ri që e …

Jumkanisht, kamkenisht, kamqenisht

Për me i kuptu drejt të folmet kryesore të shqipes, kish qenë mirë me i riemërtu dhe me i tubu të paktën përkohësisht si:

(1) dardanisht ose jumkanisht — meqë thuhet “jum kânë” (2) shkodranisht ose kamkenisht — meqë thuhet “kam kênë” (3) gegë-toskërisht ose kamqenisht — meqë thuhet “kam qenë” ose “kam qënë” (4) arbërisht ose kamklënisht — meqë thuhet “kam klënë”

Edhe shembujt që i dhashë janë vetëm nji prej veçorive të këtyre ligjeronjave.

Prej kësaj liste, tri dialektet e para janë ma të përhapuna përkah truelli dhe numri i folësve. Kurse vetë gegë-toskërishtja i ka të paktën …

Jueseji: Emnat e shteteve dhe kryeqyteteve shqip (draft)

Emni i plotë i vendit:  Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Shtetet e Bashkueme t’Amerikës

Sinonime: Amerika; SHBA (ShBA), Shëbëá/~të, Shëbëá/~ja; Shtetet e Bashkuara, Shtetet e Bashkueme; Juesej/~i

[Shteti/trualli:  kryeqyteti, qendra ma e madhe]

Shtete të federueme

Alabamë/~a:  Montgomeri, Birmingem/~i Alaskë/~a:  Xhunó/~ja, Ankorixh/~i Arizonë/~a:  Feniks/~i Arkansá/~ja:  Llitëllrok/~u Kaliforni/~a:  Sakramento/~ja, Llosanxhelles/~i Kolorado/~ja:  Denver/~i Kenetikat/~i:  Hartford/~i, Brixhport/~i Dellavér/~i:  Dover/~i, Uillmington/~i Floridë/~a:  Tallahasi, Xheksonvill/~i Xhorxhë/~a:  Atlantë/~a Havaj/~i:  Honolulu/~ja Ajdaho/~ja:  Bojsi/~a Illinoj/~i:  Springfilld/~i, Çikago/~ja Indianë/~a:  Indianapolis/~i Ajovë/~a:  Demojn/~i Kanzas/~i:  Topikë/~a, Uiçitë/~a Kentaki:  Frankfort/~i, Luivill/~i Luizianë/~a:  Batonruzhë/~a, Njuorllins/~i Mejn/~i:  Ogastë/~a, Portlend/~i Merillend/~i:  Anapolis/~i, Baltimor/~i Masaçusets/~i:  Boston/~i Miçigen/~i:  Llansing/~u, Detroid/~i Minesotë/~a:  Sejntpol/~i, Miniapolis/~i Misisipi:  Xhekson/~i Mizuri:  Xhefersonsiti, …