Shqiptarët, nismëtarë të Revolucionit Xhonturk

Shqiptarët gjithmonë në synin e cikloneve politike planetare, të hutuem e të mashtruem, pa e dijtë ku ka me dalë angazhimi i tyne, flijimi dhe përpjekjet. Një shembull ilustrativ asht, doemos, Revolucioni Xhonturk (1908), të cilin e nisën shqiptarët dhe e mbaruen – tue përfitu – të gjithë të tjerët. Këtë e shpjegon shumë mirë edhe historiani turk, M. Şükrü Hanioğlu, Një histori e shkurtë e Perandorisë së vonshme Otomane, 146–47:

Qysh do të duhej me qenë e qartë tashma, i ashtuqujtuni Revolucion i Turqve të Rij (Xhonturk) nuk ishte, qysh len me kuptu emni, një kryengritje popullore me shkallë …

Istori e ϭkrimit ϭqip

Qe sipër një faksimile e fillimit të artikullit të Mit’hat Frashërit “Istori e shkrimit shqip.” Artikulli u botua më 1909 në faqen e parë të numrit të parë të revistës Diturija, të cilën e drejtonte po Mit’hati në Selanik. Teksti është i shtypur në alfabetin e Stambollit (të punuar nga Sami Frashëri) me ndryshimet e miratuara në Kongresin e Manastirit më 1908.

Burimi: Lumo Skεndo [Mit’hat Frashëri], “Istori e ϭkrimit ϭqip,” Diturija 1 (1909), f. 1.…

Naimi për Amerikën

Ja se ç’thoshte rilindasi ynë Naim Frashëri për Shtetet e Bashkuara në një tekst mësimor të gjeografisë në shek. XIX:

Vëndet’ e bashkuarë . . . janë prej 34 dhimokrative [republikave] të bashkuara, dhe kanë 35,000,000 njerës: k. q. i gjithëve është Vashinktoni [dhe] më të mbëdhenjtë qytetë janë Nevjorku me 8,100,000 njerës, Bostoni me 200,000, Filladhelfija me 560,000. Ky vent është më mbroth në dituri e në drita dhe së gjithash nga gjithë bota.

Se Naimi i veçon Shtetet e Bashkuara si vendin më të zhvilluar të rruzullit është e qartë. Por për se e ka fjalën kur thotë …

Erotika shqiptare para një shekulli

Qe shqip folklori erotik i fillimshekullit XX:

Kângë popullore.

E bukur qi nnritë si dielli Kahë po shkon moj malit fiëlli, Tuëj gzuë kodren, tuë gzuë shtegun Ç’ po kërkon maletë vetun, Kqyr si giaen t’ dashunin fjetun, Xiria gjumin boni qeftin Bania qeftin lagia gojën Me sheqer me ça t’ qilloj[ën], Mos t’ qilloftë sheqer as dardhë, Lagia gojen me ujë t’ bardhë, Haid dashtun, dashtun kopili M’ shokë e poshtë po m’ lot fiçili, M’ shokë e poshtë mos mâ ço doren Se m’ i’ a çarti burrit kunoren, Gjit mae nalt se po gaen mollen Lum i …

Nji Komb, Nji Gjuhë

Dallas, Texas — Në kryeveprën Shqipëria: Ç’ka qënë, ç’është e ç’do të bëhetë, Sami Frashëri shprehte vegimin e tij për t’ardhmen e vendit tue u mbështetë në njohunitë për të kaluemen e ndritun të kombit tonë. Tek parapëlqente që Shqipnia të bahej republikë, rilindasi ynë parahedhte, në vend të mbretit, nji pleqësi 15 «misesh», simbas parive t’Epirit të lashtë.

Fati deshti që Shqipnia, mbas Luftës së Dytë Botnore, të kishte në krye nji trup shumantarësh. Por, asht fort larg mendësh që ndërtuesit e rendit të ri të kenë jetsue porosinë e mendimtarit të madh të kombit. Në vend se ta …