Dy kombëtare, një abetare

Kryeministri shqiptar Edi Rama u taku sot me «150 maturantët më të mirë të vendit», me të cilët foli për pranimin në universitet. Kurse mua më erdhi një porosi e çuditshme: «mfal a ka afat t2 ne filologjik Gj.shqipe? [sic]», më shkrun në Facebook një i panjofshëm. Ta qujmë Leart.

Learti nuk po më pyeste për afatin kalimtar në futboll, ku jemi dyzu në kombëtaren shqiptare e përfaqësuesen e Dardanisë. Atij i interesonte me u regjistru në universitet. Në arsim të paktën, kemi një abetare të përbashkët për gjithë shqiptarinë. Por jemi edhe më të ndarë se në sport kur …

Kthimi i padishahut

Turqia ka qenë i vetmi vend me shumicë dërrmuese myslimane që falë Atatürkut ndërtoi një shtet shekullar. Duke e njohur rrezikun e radikalizmit fetar, Atatürku para vdekjes la testament që në rast në Turqi rrezikohej shekullarizmi, atë ta mbrojnë gjeneralët e ushtrisë!

Dhe gjeneralët e kanë mbrojtur disa herë gjatë dekadave ekzistencë të shtetit të shekullar turk. Sidomos mbas përpjekjeve të mëdha të sovjetikëve për të përhapur komunizëm në Turqi, ishin pikërisht gjeneralët që e shpëtuan vendin nga kthimi në një shtet satelit të Bashkimit Sovjetik. Ushtria turke është në Nato, kështu që edhe kur është vendosur pushteti i gjeneralëve, …

Shqipe, o ashtë!

Ti kapton kufirin me Greqinë, futesh thellë gjer aty nga Preveza, dhe plot vendas ta kthejnë në shqip. E flasin shqipen ujë apo, siç thonë ata, flasin «shkipë» dhe ti i kupton fare mirë edhe pa qenë gjuhëtar.

Veçse kur i pyet «shqiptar je?», stepen e të thonë me murmurimë: «jo, e kam mësuar!».

Ndala njerën syresh që m’u gjegj kësisoj (e madje më tha se edhe «biltë e saj fjasën shkipë gjithë»), dhe i kallxova buzagaz:

«Nëno, dëgjo! Unë jam gjuhëtare. Ti flet me fjalë të vjetra tonat, të cilat tash s’ke nga t’i mësosh. Ti thua: biltë për …

Pse duhet me qenë në krah të të madhit Atë Nikolla Marku? Pse shqiptarët duhet të zgjohen nga letargjia?

Atë Nikolla Marku është për dekada të tëra i vetmi klerik në trojet shqiptare që ka dalë haptas kundër një institucioni zyrtar të kishës së tij të uzurpuar nga agjentë të Greqisë dhe nuk është ndalë asnjëherë së kundërshtuari këtë megjithëse i është nënshtruar çdo lloji të presionit, kërcënimit, propagandës dhe sulmeve fizike. Është i vetmi që edhe sot e kësaj dite e mban lart flamurin e shqiptarizmës dhe luftën për kishën e tij në emër të shqiptarizmës.

Dikujt kjo mund t’i duket si një ngjarje e rastit, si një konflikt për interesa më të ngushta që paraqitet si një …

Në kapërcyell të dy botëve

Plot 15 vjet má parë, në nji datë si sot, na si familje e palosëm jetën tonë nëpër valixhe dhè morëm avionin per Amerikë. Krejt çka na e gjykuem të vlefshme u ngjesh n’ato valixhe, dy prej tyne mbushun me librat e zgjedhun, prej të cilëve s’mund u ndava, dhe i pruna me veti në New York.

Ah ai momenti kur njeri vendos me u largue jashtë vendit. Jeta jote guzhmohet si nji lamsh i ngatërruem emocionesh. Je duke braktise krejt ate çka di e çka ke mësue deri ate moment për me hy në nji fazë të panjoftun të …

Diç na u-kalp në mbretëri të… Arnautistanit

Më vjen shumë keq që ndër disa veprimtarë kulturorë ende nuk asht kriju një ndërgjegje e balancueme kombtare, një ide e një interesi të përbashkët dhe e një kufini moral, i cili nuk do të duhej me u shkapërcy kalehtaz. Kjo më erdhi në mendje — edhe një herë — kur pashë që qenka përkthy dhe asht botu në gjuhën shqipe një shkrimtar shovinist e antishqiptar serb si Milorad Pavići.

Nuk po du me folë për vlerat apo jovlerat e veprës së tij, sepse këtu nuk bahet fjalë për këtë. Po flas për personin me mendje kriminale, me ndjenja antishqiptare …

Kushtetuta osmane e 1876-s

Në shekullin XIX, Perandoria Osmane ish gati me dhanë shpirt. Shteti që dikur i tmerronte perëndimorët me fuqinë e tij kish mbetë tani mbrapa vendeve t’Evropës.

Kështu osmanët nisën nji varg reformash për ta modernizu dhe shpëtu perandorinë. Fillimisht, ata e kundërshtunë idenë e nji monarkie kushtetuese, tue thanë se binte ndesh me të drejtën islame, sheriatin. Por trazinat politike më 1876 i hapën udhën ndryshimit të madh.

Në pranverën e atij viti, ministrat osmanë e rrëzunë prej froni sulltanin konservator Abylaziz. Por të njejtin fat e pati edhe mbasardhësi i tij liberal, Murati V, që sundoi për vetëm 93 …