Deklarata kushtetuese e RTK-së

Pak me vonesë, por pa(?) pendesë: e kqyra Ditarin që e ka dhanë RTK-ja më 7 shtator, në 25-vjetorin e Kushtetutës së Kaçanikut. Thashë mos po ndigjoj gja të re për at ngjarje historike.

Dhe njimend ndigjova: disa herë e ndjeva gazetarin tue thanë «deklarata kushtetuese e 7 shtatorit» ose «deklarata kushtetuese e Kaçanikut».

Unë kam ndi për Deklaratën Kushtetuese të 2 Korrikut, që e ka shpallë Dardaninë republikë, dhe për Kushtetutën e Kaçanikut, miratu më 7 shtator 1990. Por se Kuvendi ynë paska nxjerrë deklaratë kushtetuese edhe më 7 shtator nuk e kam dijtë. Kam kujtu e kan nxjerrë …

T’ia lëshojmë një sy një lajmi të mirë

Ky është lajm i mirë. Përfaqësuesi sërb në një nismë evropiane për Ballkanin i është drejtu znj. Atifete Jahjaga si kryetare e Republikës së Kosovës. Por t’ia lëshojmë një sy lajmit për një çështje tjetër.

Ky mund të mos jetë teksti me më së shumti gabime gjuhësore. Por unë e çela krejt rastësisht për me lexu, dhe syri më zuri shum fjalë e shprehje që unë do t’i shkruaja ndryshe. Natyrisht pati edhe gabime. Janë bë pjesë e pashmangshme e pothuajse çdo shkrimi në portalet tona.

Me të kuqe i kam shënu pjesët më shqetsuese. Me të portokalltë janë fjalët …

Mos e harro qat presje

Një prej gabimeve më ngjethëse (dhe më të pafalshme) është presja që gazetarët harrojnë me e qitë pas emrit të kryetares. Një lajm i rëndomtë në një portal shkruan “Presidentja e Kosovës, Atifete Jahjaga ka takuar ambasadorin . . . .”

Qe pse? Presja tregon ku duhet me bë një pushimth gjatë leximit. Provo lexo: Presidentja e Kosovës, Atifete Jahjaga ka takuar ambasadorin . . . .” A nuk të jepet me u ndalë si para emrit Atifete, ashtu edhe pas mbiemrit Jahjaga?

Presja në këtë rast shërben si një lloj kllape. Është gati si me thënë: “Presidentja e Kosovës …

Zëvendëse apo zëdhënëse?

Aq e zonja është motra e Kim Xhongunit, e zëvendëson gjasshëm krejt partinë. Qe shqip çka po thonë portalet për diktatoreshën:

Kim Jong Yo deri më tani është paraqitur në mediat shtetërore si zëvendëse e Partisë së Punës, e cila është një pozitë jashtëzakonisht e fuqishme në Korenë e Veriut.

Lajmi po thotë: “zëvendëse e Partisë.” Ndoshta është fjala për zëdhënëse? Apo zëvendësen e “udhëheqësit të ndritur” të Koresë?

Kjo nuk është hera e parë që mediat tona nxjerrin lajme fundekrye të paredaktuara. Dhe qesin madje lajme me më shum se vetëm një gabim.

Njoftimi për Korenë e Veriut shkruan …

Vit, vite, vjet

Qe shqip, një rregull e veçantë drejtshkrimi tregon se kur shkruhet “vit,” kur “vite,” kur “vjet.” Për shembull, duhet me shkru “15 vjet” sepse po flasim për sasi, ndërsa shkruhet “vite plot begati,” meqë tani po theksojmë cilsinë e atyre viteve.

Por siç vënë në dukje studiuesit e sotëm të gjuhës, dallimi mes sasisë e cilsisë nuk është gjithaq i lehtë. Bie fjala, përdorim përcaktorët “pak” dhe”shum.” A përshkruajnë këto fjalë sasi apo cilsi?

Rregulla për njëjësin dhe shumësin e fjalës “vit” krijon më shum probleme nga ç’zgjidh. Sepse shqiptarët i përdorin këto fjalë gati këmbyeshëm: për njëjës thonë “vit” …

Trimi im bëhet i imë’

Përemri pronor “im” ose “i imi” tregon se diçka i takon atij që flet. “Ky është libri im,” thotë folësi dhe bën me gisht nga libri i tij.

Trajtën “im” e përdorim pranë emrit – menjëherë para ose pas (p.sh., shoku im, im bir). Kur përemrin nuk e përdorim pranë emrit, atëherë themi: “i imi” (p.sh., “libri s’ishte i imi”).

Në përgjithësi, përemrat duhet të përputhen me emrat që përshkruajnë për nga gjinia, numri dhe rasa. Mund të dallojnë për nga veta varësisht rrethanave për të cilat flitet.…

TI dhe T’I…

Apostrofi zëvendëson Ë-në. Kështu që nga të+i kemi t’i. Nëse në të tashmen themi i them, në të ardhmen shkruajmë do t’i them (nga do të i them). Apostrofin e përdorim edhe në këtë pyetje: «T’i them apo të mos i them?»

Ndërkaq, shkruajmë ti kur të drejtohemi ty që po lexon tani — vetës së dytë njëjës — sepse përemri ti nuk rrjedh nga fjalët të dhe i. Por shkruajmë t’i kur flasim për gjëra që do t’i tregojmë ty (nga do të i tregojmë).…