«Kandidat apo kandidate»: dy fjalë për seksizmin në gjuhën shqipe

«“Mimoza, kandidat për kryetar” apo “Mimoza, kandi­date për krye­tare”? Si është mënyra e du­hur me u shkru shqip?» më pyetën.

Por ç’dome­thanë shqip ma së pari? Ka dy kup­time: (1) në gjuhën e shqip­ta­rëve; (2) kup­tue­shëm, troç. Tash, si kandi­dat edhe kandi­date janë në gjuhën e shqip­tarëve. Veç cila asht ma e kuptueshme?

Ma e kuptue­shme, dihet, asht gjuha e thjeshtë e popullit — ate që anglo­ameri­kanët e qujnë plain language. Me shkru në gjuhë të thjeshtë duhet me u shprehë sa ma shkurt, me i për­dorë fjalët ma të për­hapuna, dhe mos me shkru ashtu qysh s’kishe me thanë …

Albanija e Albinit dhe Shqipërija e Shqipëtarëvet

Mos kandidati për kryeministër të Kosovës don me e ndërru edhe kushtetutën e Shqipnisë që s’lejon referendum për «[ç]ështjet që lidhen me tërësinë territoriale»?

Udhëheqësi ma i votuem në Dardani po e njajtëson bashkimin kombtar me referendumin. I emnuemi i Vetëvendosjes për kreun e qeverisë, Albin Kurti, paska thanë rishtazi:

Ajo çfarë do të bëjmë në qeverinë e LV, është që t’i japim popullit të Kosovës të drejtën e referendumit, të cilën sot nuk e ka. E drejta për referendum është një ndër themelet e të qenit sovran. E pastaj, kur të jetë e drejta për referendum, populli i Kosovës …

Kuota zgjedhore, e keqe për gratë

Kët javë, Gjykata Kushtetuese e ndaloi nji ndryshim të propozuem të kushtetutës së Kosovës, i cili kish me ua nda 40 përqind të posteve të ministrave e zavendësministrave njanës gjini. Ndër tjerash, gjyqtarët vlersuen se ndryshimi do t’i shkelte të drejtat e njeriut dhe frymën demokratike të ligjit më të naltë të vendit.

Sado të rreptë, pleqnarët në Pejton nuk e kan keq. Sepse barazia nuk arrihet tue kriju pasqyrë të rreme të barazisë.

Tashpërtash, ligji parasheh që 30 përqind t’antarëve të Kuvendit dhe t’asambleve të komunave të jenë të njanës gjini. Ky parim ua ka mundësu ma shum vajzave …

Gratë dhe reforma zgjedhore

Në Dardani ka përmbi pesë vjet që folet për reformë zgjedhore. Partitë kan premtu disa herë se kan me kry kët punë. Por edhe sikur krenët e partive të baheshin burra dhe ta mbajshin fjalën, ç’ndikim do kish sistemi i ri i zgjedhjeve për gratë në Kuvend?

Deri më tash, ligji e ka zbutë sadopak pabarazinë gjinore n’organin ligjvenës të vendit, tue veçu gati nji të tretën e ulëseve për njanën gjini. Në llaf të thatë, kjo mund t’ishte cilado nga dy gjinitë, por në praktikë kuota e “30 përqindëshit” u ka dalë në krah grave e vajzave.

Nji rregull …

Kërkesë qytetare për ndryshimin e Kushtetutës

[Nënshkrimet e qytetarëve u grumbulluan nga 7 deri më 28 shtator 2014.]

Ne, qytetarë të Republikës së Kosovës, jemi të shqetësuar për demokracinë tonë. Për gati tre muaj pas zgjedhjeve të përgjithshme, përfaqësuesit tanë nuk kanë qenë në gjendje ta kryejnë punën e tyre dhe vendi ende nuk ka një qeveri të re. Gjykata Kushtetuese ka vendosë se e drejta me udhëheqë Kuvendin dhe me marrë mandatin e parë për formimin e qeverisë i takon partisë që ka dalë e para në zgjedhje. Por ajo parti ka vetëm një të tretën e deputetëve. Duke qenë se nuk e gëzon përkrahjen …

Ç’e duam partinë?

Pse vendi ynë të mos ketë zgjedhje jopartiake? Të paktën, t’i hedhim kokrrat jo për parti, por për kandidatë veçeveç. Le ta shkruajnë paratenduesit emrin e vet në fletëvotime dhe të shtojnë po deshën (në kllapa) nofka, slogane a emra partish. Por të mos na detyrojë sistemi me ia dhënë votën nji grupi e as mos t’ia njehë votën tonë partisë, të cilën shkenca shoqërore e mban për organizatën më të korruptuar që ka pjellë mendja e dora e njeriut.

Për të dytën herë brenda nji muaji, partitë e kanë futë Dardaninë në mengene, ndërsa shtyhen se cilës i takojnë …

Shtatë ndryshime të domosdoshme

Për demokraci të mirëfilltë në Dardani, vyejnë ngutshëm shtatë ndryshime në Kushtetutë:

1. Zgjedhje me datë të paluajtshme — Zgjedhjet të mbahen të dielën e dytë të majit. Zgjedhjet për Kuvend të mbahen vetëm njiherë në çdo katër vjet. Zgjedhjet për kryetarë dhe asamble komunash të mbahen çdo katër vjet, dy vjet para ose mbas zgjedhjeve për Kuvend.

Zgjedhjet për Kryetar të Republikës të mbahen vetëm njiherë në çdo pesë vjet. [Për me kursyen paren e popullit, mund ta shqyrtojmë edhe kët ndryshim: Zgjedhjet për Kryetar të Republikës mbahen çdo gjashtë vjet në të njejtën ditë dhe vit me zgjedhjet …